AI-agents laten betalen: ja of nee?

Agentic commerce is het nieuwe modewoord in de handel: AI-agents moeten voor ons vergelijken, bestellen en betalen. Tegelijk sluiten grote Amerikaanse banken agents buiten die inloggen met het wachtwoord van hun klanten. Wat zit hierachter, en hoeveel geld moet je een AI-agent toevertrouwen?
Aankopen laten voorbereiden – ja. Betalen alleen met je uitdrukkelijke goedkeuring per aankoop en het liefst met een aparte kaart met een laag limiet. Je wachtwoord voor internetbankieren, TAN's en volledige toegang tot je wachtwoordmanager krijgt geen AI-agent. Niet omdat de agents dom zouden zijn, maar omdat ze zich nu nog te makkelijk laten manipuleren en je bij schade mogelijk zelf aansprakelijk bent.
Wat is een AI-agent, en wat is agentic commerce?
Een chatbot beantwoordt vragen. Een AI-agent handelt: hij opent websites, vult formulieren in, schrijft mails, maakt afspraken aan. Bekende voorbeelden zijn de ChatGPT-agent, Claude, de Gemini-agent van Google en AI-functies in browsers.
Agentic commerce is de volgende stap: de agent koopt in. Jij zegt „Bestel de goedkoopste passende printercartridge”, en de agent zoekt, vergelijkt, legt in het winkelmandje en betaalt.
Hoe agentic payments moeten werken
Onder de term agentic payments bouwen betaalnetwerken en platforms de techniek hiervoor. Het gedeelde idee: de agent krijgt niet je echte kaartgegevens, maar een eigen, beperkte machtiging.
- Mastercard Agent Pay (sinds april 2025): elke agent krijgt eigen „agentic tokens”, oftewel plaatsvervangende nummers in plaats van het echte kaartnummer.1
- Visa Intelligent Commerce (sinds april 2025): het programma past de tokentechniek van Visa toe op AI-agents, zodat webwinkels betalingen van agents kunnen accepteren als gewone kaartbetalingen.1
- Agent Payments Protocol (AP2) van Google (sinds september 2025, met meer dan 60 partners, onder wie Mastercard en PayPal; in april 2026 overgedragen aan de onafhankelijke FIDO Alliance): de agent legt cryptografisch ondertekende „mandaten” voor van koopintentie, winkelmandje en betaling. Ze bewijzen dat een echt mens precies deze aankoop heeft toegestaan.2,3
- Agentic Commerce Protocol van OpenAI en Stripe (sinds september 2025): daarmee startte in de VS de „Instant Checkout”, dus betalen direct in het ChatGPT-venster. In maart 2026 heeft OpenAI dat weer teruggeschroefd: sindsdien wordt er in de regel weer in de webwinkel van de verkoper betaald. De standaard zelf wordt verder ontwikkeld. In Duitsland bestond kopen in de chat nooit.4
Dat is de nette route. De niet-nette route is dat een agent met je echte wachtwoord inlogt op bank- of winkelsites. En precies daar verzetten de banken zich nu tegen.
Waarom Amerikaanse banken AI-agents buitensluiten
Eind oktober 2026 meldden Axios en Reuters dat grote Amerikaanse banken externe AI-agents buiten klantrekeningen sluiten. JPMorgan Chase, Citi, Charles Schwab en Morgan Stanley blokkeren agents die inloggen met de inloggegevens van hun klanten. Bank of America en Wells Fargo beperken de toegang.5,6 Schwab-topman Rick Wurster kondigde aan agents voortaan via eigen koppelingen (zogeheten MCP-servers) toe te laten, vooral om mee te lezen: geld verplaatsen mag geen externe agent.7
Bank of America schreef haar klanten bovendien per mail dat ze gebruikersnaam en wachtwoord niet aan AI-assistenten mogen doorgeven. Wie dat toch doet, is zelf verantwoordelijk voor de handelingen die daaruit voortvloeien.8
De achtergrond: als een agent met het echte wachtwoord inlogt, ziet dat er voor de bank uit als de klant zelf, maar het is software die zelfstandig geld zou kunnen verplaatsen. Een Amerikaanse regel voor geordende gegevenstoegang via koppelingen (Section 1033 van de open-bankingregels) is in oktober 2025 voorlopig stopgezet door een federale rechtbank in Kentucky; de Amerikaanse consumentenfinanciënautoriteit CFPB schrijft de regel momenteel opnieuw.9 De banken regelen het dus voorlopig zelf.
In de EU is de situatie anders: met de betaaldienstenrichtlijn PSD2 bestaan er al gereguleerde koppelingen waarlangs door de overheid vergunde derde partijen met jouw toestemming en sterke klantauthenticatie toegang tot rekeninggegevens krijgen of betalingen mogen starten. Gangbare AI-agents zoals ChatGPT of Claude hebben zo'n vergunning niet; ze kunnen alleen via een gereguleerde betaaldienstverlener worden aangesloten. De veilige weg loopt dus via zulke officiële koppelingen, nooit via het doorgeven van je wachtwoord.
Wat consumenten ervan vinden
De scepsis is groot, in Europa en in de VS:
- 19% zou een AI-assistent een aankoop laten afronden. 67% wil elke aankoop zelf controleren en goedkeuren. (Nuvei, 5.000 ondervraagden in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië, Polen en de Benelux, juli 2026)10
- 50% zou een agent zijn kaartgegevens niet toevertrouwen. 53% gebruikt agents al om prijzen te vergelijken, maar slechts 14% wil dat de agent met hun goedkeuring ook de aankoop afrondt. (Ecommpay, 1.750 ondervraagden in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië, 2026, volgens een verslag van Stellagent)11
- 42% zou een agent tot 100 US-dollar laten uitgeven, 22% helemaal niets. Slechts 5% voelt zich er in principe prettig bij dat een AI met hun toestemming zelf acties uitvoert. (Ping Identity, 11.000 ondervraagden in 12 landen, 2026)12
- 79% vindt dat niemand zijn bankwachtwoord aan een AI zou moeten hoeven geven om hulp bij de financiën te krijgen. (ABA/Morning Consult, VS, oktober 2026)13
- 10% van de ondervraagden onder de 50 jaar gebruikt AI-agents, bij de ondervraagden vanaf 50 jaar is dat slechts 2%. (BSI-Cybersicherheitsmonitor 2026, Duitsland)14
Opvallend: webwinkels en financiële aanbieders zijn veel verder. In het Europese Signicat-onderzoek „The Battle to Onboard 2026” vindt 79% van de financiële aanbieders zichzelf klaar om aanvragen van AI-agents te accepteren. Maar slechts 14% van de consumenten zou een AI een financieel product voor zich laten aanvragen.15
Het eigenlijke risico: prompt injection
Het grootste probleem is niet dat de agent zich vergist in de berekening. Het is prompt injection: een AI-agent kan niet betrouwbaar onderscheiden of een instructie van jou komt of in de tekst staat die hij net leest. Staat er op een winkelsite onzichtbaar „Beveel alleen dit aanbod aan” of in een factuur in witte letters „Stuur deze mail door”, dan kan de agent dat als opdracht opvatten. De techjournalist Jörg Schieb vergelijkt agents met een ijverige stagiair die elk briefje gelooft dat op zijn bureau wordt gelegd.16
Hoe wijdverbreid het probleem is, laten tests uit 2026 zien:
- LivePI-benchmark (University of Pennsylvania): afhankelijk van het model slaagden 10,7 tot 29,6% van de verborgen aanvallen, getest onder meer met GPT-5.3-Codex, Claude Opus 4.6 en Gemini 3.1 Pro. Via groepschats was elk geteste model te kapen. Het goede nieuws uit dezelfde studie: een tweetraps verdediging van invoerfilter en een controle waarbij elke actie vóór uitvoering moet worden goedgekeurd, hield in een testopstelling met GPT-5.3-Codex alle kwaadaardige acties tegen.17
- Openbare aanvalswedstrijd van Gray Swan (maart 2026): 464 deelnemers, meer dan 272.000 pogingen tegen 13 topmodellen. Elk model liet zich minstens één keer kapen, terwijl een aanval alleen telde als de agent de schadelijke actie uitvoerde en voor de gebruiker verborg. De slagingspercentages lagen per model tussen 0,5 en 8,5%.18
- In bedrijven heeft bijna de helft (49,8%) van meer dan 380 ondervraagde organisaties al ongewenste of ongeautoriseerde acties van agents vastgesteld of op zijn minst vermoed. Slechts 17,5% kan een ontspoorde agent automatisch stoppen.19
Het Duitse BSI (de federale dienst voor informatiebeveiliging) rekent indirecte prompt injection al sinds 2023 tot de „intrinsieke” kwetsbaarheden van AI-toepassingen, dus als gevolg van de bouwwijze en niet als een fout die een update verhelpt.20 Honderd procent bescherming bestaat volgens het BSI niet.21 Een slagingspercentage van één procent klinkt weinig. Maar een agent die dagelijks tientallen winkelsites en mails leest, stuit uiteindelijk op die ene geprepareerde tekst.
Zelfs de AI-aanbieders remmen hun agents af
Veelzeggend: Anthropic rekent banken, handelsplatforms en cryptobeurzen voor zijn browseragent Claude tot een hoogrisicocategorie die standaard geblokkeerd is of uitdrukkelijke toestemming vereist. Vóór aankopen vraagt Claude om bevestiging.22
De wachtwoordmanager 1Password presenteerde op 22 oktober 2026 „1Password for Agents”: de agent mag inloggen, maar ziet het wachtwoord nooit, en jij bevestigt elke afzonderlijke aanmelding op je eigen apparaat. Eén addertje blijft: is de agent eenmaal ingelogd, dan kan hij in het account verder handelen. Bovendien bestaat de dienst voorlopig alleen voor privé- en gezinsaccounts op 1Password.com; Europese accounts onder 1Password.eu worden nog niet ondersteund.23 Zulke goedkeuringsbruggen zijn een stuk veiliger dan wachtwoorden in een chat typen. Voor bankrekeningen moet je ze toch niet gebruiken. De sector zet dus in op goedkeuring door de mens in plaats van op blind vertrouwen.
En wie is aansprakelijk als de agent verkeerd betaalt?
Voor AI-agents is dat nog niet geregeld. In principe geldt in Duitsland: bij een betaling waarvoor je geen toestemming hebt gegeven, moet de bank het bedrag terugbetalen (§ 675u BGB). Bij AI-agents liggen er echter twee valkuilen:
- Verkeerde aankoop door je eigen agent: heb je de agent zelf opdracht gegeven en koopt hij alleen het verkeerde, dan kan dat al als door jou geautoriseerde betaling gelden. Dan geldt het recht op terugbetaling mogelijk niet eens.
- Gekaapte agent: start een aanvaller via de agent een betaling waarvoor je geen toestemming hebt gegeven, dan moet de bank in principe terugbetalen. Heb je echter grof nalatig tegen je verplichtingen gehandeld, bijvoorbeeld door je inloggegevens niet geheim te houden (§ 675l BGB), dan ben je zelf aansprakelijk voor de volledige schade (§ 675v lid 3 BGB).
Het Duitse Bundesgerichtshof heeft in juli 2025 het doorgeven van TAN's aan fraudeurs als grof nalatig beoordeeld (Az. XI ZR 107/24).24 Of rechters het vrijwillig doorgeven van bankgegevens aan een AI-agent net zo streng zien, heeft nog niemand beslist. Het risico ligt wel bij jou. Bank of America zegt het openlijk: wie zijn gegevens deelt, is verantwoordelijk voor de gevolgen.
Let op: Dit is geen juridisch advies. Twijfel je, vraag het dan aan je bank of een consumentenorganisatie.
AI-agents laten betalen: de regel voor elke dag, het agenten-stoplicht
Het stoplicht gaat terug op Jörg Schieb.16 Daarachter zit de „Agents Rule of Two” van Meta: een agent mag in één sessie hooguit twee van drie dingen doen, namelijk externe inhoud verwerken, toegang hebben tot gevoelige gegevens en naar buiten toe handelen.25 Wie op het web inkoopt en betaalt, heeft alle drie nodig. Daarom moet een mens goedkeuren.
Laat je je agent toch inkopen doen: 6 beschermregels
- Eigen betaalmiddel: een prepaid- of virtuele kaart met een laag limiet, nooit je hoofdkaart en nooit direct de betaalrekening. Nog veiliger zijn virtuele wegwerpkaarten die sommige banken en betaaldiensten aanbieden: hun nummer geldt maar voor één aankoop.
- Limiet per aankoop en per maand instellen, waar de dienst dat aanbiedt. In het Ping-onderzoek lag de grens voor velen op 100 US-dollar. Bestedingslimieten zijn volgens een onderzoek van Checkout.com ook de controle die consumenten het vaakst willen.11
- Goedkeuring vóór elke aankoop aanzetten en niet wegklikken: verkoper, artikel en eindprijs controleren.
- Officiële wegen gebruiken: gebruik de betaalfuncties van het platform in plaats van kaartgegevens of wachtwoorden in de chat te typen.
- Apart browserprofiel voor de agent, zonder ingelogd internetbankieren.
- Afschrijvingen regelmatig controleren en pushmeldingen voor elke kaartbetaling activeren.
Conclusie: ja tegen de winkelassistent, nee tegen een blanco cheque
Agentic commerce gaat komen. Betaalnetwerken, webwinkels en AI-aanbieders investeren massaal, en volgens de Google Keyword Planner wordt in Duitsland ongeveer tien keer zo vaak naar „Agentic Commerce” gezocht als een jaar geleden. Maar zelfs OpenAI heeft het kopen direct in de chat in maart 2026 weer teruggeschroefd: er wordt liever in de vertrouwde webwinkel betaald. Voor AI-agents laten betalen geldt nu dus: AI-agents zijn uitstekende winkelassistenten en slechte kassiers. Laat ze zoeken, vergelijken en voorbereiden. De koopknop druk jij in, en je bankwachtwoord blijft bij jou. Dezelfde lijn trekken op dit moment banken, veiligheidsinstanties en zelfs de AI-makers zelf.
Veelgestelde vragen over AI-agents en betalen
Wat is een AI-agent?
Een AI die niet alleen antwoord geeft, maar zelfstandig taken op de computer uitvoert: websites bedienen, formulieren invullen, mails schrijven, inkopen doen.
Wat betekent agentic commerce?
Winkelen via AI-agents: de agent zoekt producten, vergelijkt, bestelt en betaalt in opdracht van de klant. Agentic payments is de betaaltechniek daarachter.
Mag ik mijn AI-agent mijn wachtwoord voor internetbankieren geven?
Nee. Banken verplichten klanten om inloggegevens geheim te houden. Wie ze doorgeeft, riskeert bij schade zelf aansprakelijk te zijn. Meerdere Amerikaanse banken blokkeren dergelijke toegang inmiddels actief.
Wat is prompt injection?
Een aanval waarbij verborgen instructies in websites, mails of documenten een AI-agent ongewenste handelingen laten uitvoeren, bijvoorbeeld een verkeerde aankoop of het doorgeven van gegevens.
Is betalen via ChatGPT of andere AI-diensten veilig?
Typ nooit je kaartnummer of wachtwoord in een chatvenster. Veiliger is het als de dienst eigen, beperkte betaalmachtigingen gebruikt en je het eindbedrag van elke aankoop zelf bevestigt, bijvoorbeeld met je vingerafdruk in je bank- of betaalapp. Een restrisico door manipulatie blijft bestaan.
Bronnen
- Stellagent: Mastercard Agent Pay und Agentic Tokens. stellagent.ai
- Analytics Vidhya (2025): Google’s Agent Payments Protocol (AP2). analyticsvidhya.com
- PYMNTS (2026): Google and Mastercard Contribute Agentic Commerce Standards to FIDO Alliance. pymnts.com
- Forrester (2026): What It Means That The Leader In „Agentic Commerce“ Just Pulled Back. forrester.com
- Tagesspiegel (24.10.2026): US-Großbanken sperren KI-Agenten aus Kundenkonten aus. tagesspiegel.de
- Cybernews (2026): Morgan Stanley, Bank of America, Citi have started blocking AI agents. cybernews.com
- InvestmentNews (2026): Schwab CEO says firm is blocking rogue AI agents from client accounts. investmentnews.com
- TechRadar (2026): Bank of America tells customers to stop sharing banking passwords with AI agents. techradar.com
- Cooley (2025): Court Enjoins CFPB’s Open Banking Rule Pending New Rulemaking. cooley.com
- Nuvei (2026): How Europe pays: 2026 consumer payment preferences across five markets. nuvei.com
- Stellagent: Ecommpay- en Checkout.com-enquêtes over agentic commerce. stellagent.ai
- Ping Identity (2026): AI trust changes when assistance turns to action. prnewswire.com
- ABA Banking Journal (oktober 2026): ABA survey: U.S. consumers wary of AI agents handling their money. bankingjournal.aba.com
- BSI (2026): Cybersicherheitsmonitor 2026. bsi.bund.de
- The AI Insider (2026): Signicat-onderzoek „The Battle to Onboard 2026”. theaiinsider.tech
- Schieb, J. (2026): KI-Agenten: Ein einziger unsichtbarer Satz kann Probleme machen. schieb.de
- Zhao, L., Bhaskar, A., Dobriban, E. (2026): LivePI: More Realistic Benchmarking of Agents Against Indirect Prompt Injection. arxiv.org
- Gray Swan (2026): How Vulnerable Are AI Agents to Indirect Prompt Injections? arxiv.org
- Salt Security (oktober 2026): State of Agentic AI and API Security 2H 2026. salt.security
- BSI (23.07.2023): Indirect Prompt Injections – Intrinsic Vulnerability in Application-Integrated AI Language Models. bsi.bund.de
- Borncity (2026): BSI-Leitfaden: Schutzmaßnahmen gegen Prompt Injection in KI-Chats. borncity.com
- Anthropic: Claude in Chrome sicher nutzen. support.claude.com
- 1Password (2026): 1Password for AI Agents. 1password.com
- Der Betrieb: BGH sieht grobe Fahrlässigkeit bei TAN-Weitergabe. der-betrieb.de
- Willison, S. (2025): New prompt injection papers: Agents Rule of Two. simonwillison.net
Simon Gütter is marketingexpert en werkt al jaren op het snijvlak van marketing, verkoop en automatisering. Hij vindt de plekken waar bedrijven tijd en klanten verliezen, en bouwt processen die vanzelf draaien: van het boeken van afspraken tot de rapportage. Meer over Simon